اولين بناي تاريخي كه توجه هر تازه وارد به شهر تابران توس را جلب مي كند . ساختمان عظيمي در مدخل شهر است كه به « بقعه هاروني » يا « هارونيه » شهرت يافته است . اين بنا كه قدمت آن به قرن هشتم ونهايتا هفتم بيشتر نمي رسد ، به زعم اعتقاد بعضي كه آن را به هارون الرشيد (170تا 193ه.ق) نسبت مي دهند،‌نمي تواند ربطي به آن زمان داشته باشد . به زعم نظر بعضي هم كه بناي ياد شده را «خانقاه غزالي » دانسته اند ،‌احتمال ارتباط ساختمان با امام محمد غزالي (450-505ه.ق) بسيار كم و بلكه هيچ است . گور غزالي يعني خانقاه وي بيرون حصار توس بوده و در زماني كه بدرستي نمي دانيم با خاك يكسان شده است .احتمال می رود بنا در دوره سلجوقیان و قبل از حمله مغول ساخته شده و شاید بواسطه آن حمله ناتمام مانده باشد. طرح کلی بنا شبیه به مقبره لقمان سرخسی ( بازسازی شده در سال 757) در سرخس و گنبد سلطانیه ( مقبره سلطان محمد خدابنده الجایتو) در زنجان ( حدود سال 700 قمری ) و آرامگاه سلطان سنجر در مرو است. دهانه گنبد داخلی 30/11 متر و ارتفاع گنبد 7-24 متر است. بنا دارای یک مدخل اصلی ، دو مدخل در شرق و غرب ساختمان و بقایای یک محراب در قسمت بیرونی و شمال ساختمان می باشد. این بنا دارای ویژگیهای معماری قرن هشتم هجری است. خطوط عمودی و موازی سطح نما ، طاق نماها و نور گیر ها و فضاهای پر و خالی ، عمر آن را به بیش از قرن هشتم و هفتم نمی رساند. برخي از اهالي توس گور ويران شده غزالي را در نقطه اي واقع در چند صد قدمي غرب باره شهر نشان مي دهند ، و گويا سنگ گور او هم در آن حوالي ديده اند. اين محل در سال 1374هجري شمسي حفاري شد و تقريبا گور غزالي به دست آمد . این بنا شمال ایوانی رفیع و دو لچکی ، چهار ایوان صلیبی شکل با پنجره های مشبک و هشت طاق نما با قوس جناغی و گنبد دو پوششه است . از آنجا که این عمل به مسجد جامع شهر توس نیز شهرت دارد و ساختمان آن را به سربداران نسبت می دهند و با توجه به معماری جذاب و نسبتا سالمی که دارد از مکانهای بسیار دیدنی شهر توس می باشد . سنگ یاد بود مقبره امام محمد غزالی در روبروی بقعه نصب شده است. حسین خدیو جم غزالی شناس معاصر نیز در این مکان دفن شده است. مقبره اصلی غزالی در سال 1374 در عملیات باستانشناسی به سرپرستی آقای لباف در خارج حصار توس کشف شده و بنایی است شامل دو طبقه که قسمت فوقانی آن ویران شده و قسمت زیرین دارای محراب کاشی کاری شده و دیوارهای گچ اندود می باشد.